“Leiderschap is contact maken”

Dit kernpunt was er een van de vele die de hoogleraar, auteur en spreker met de deelnemers besprak over ‘persoonlijk en waardegedreven leiderschap’, in een sessie volop direct toepasbare handreikingen. Een dertigtal interim managers uit de kring van Galan Groep Interim-Management was naar de Wintertuin in Baarn gekomen om te vernemen hoe Anthonio hen met zijn inzichten zou kunnen ondersteunen bij dikwijls terugkerende uitdagingen. Ze kregen royaal meer dan waar ze voor kwamen, zoals persoonlijke en zelf te vullen actielijsten die de deelnemers stof tot nadenken gaven.

Zakmes: perfecte metafoor

Prof. Dr. Anthonio putte uit zijn rijke professionele ervaring als manager en bestuurder van onder meer Forensisch Psychiatrisch Centrum Dr. S. van Mesdag. Daarnaast deelde hij een schat aan anekdotisch bewijs uit zijn persoonlijk leven, waarin zijn gehandicapte zoon hem belangrijke lessen leert voor leven én werk.

In de Masterclass sprak ook de auteur Gabriël Anthonio, die in een door zijn opa nagelaten zakmes de perfecte metafoor vond voor de gereedschappen voor ‘persoonlijk en waardegedreven leiderschap’. In zijn boek ‘Het Zwitsers zakmes van de leider’ schrijft hij: “Het pincet om kleine angels en irritaties te verwijderen, de tandenstoker om wat schoon te maken – en ruis weg te nemen – de haak om de hoe-vraag te beantwoorden, de schaar om praktisch in te grijpen”.

Hoe je het als leider of interimmer ook aanpakt en voor welke uitdaging je ook staat: de sleutel ligt in goed contact met de mensen waar het om gaat. Afstand, negeren en de andere kant op kijken leiden slechts tot onvrede en disconnectie, zo werd duidelijk. Bijvoorbeeld aan de hand van een video van het bekende ‘still face’ experiment, waarbij een moeder zonder aankondiging of aanleiding stopt met de interactie met haar peuter – en hem slechts uitdrukkingsloos aankijkt. Het is pijnlijk om te zien hoe het kind vergeefs contact maakt en tenslotte van stress en verdriet in huilen uitbarst. “Je ziet hoe vroeg gebrek aan contact al impact heeft. De kwaliteit van contact is de sleutel. Leg dat contact in organisaties, koester dat. Stel mensen vragen, kijk ze aan, luister naar ze en zie de positieve uitwerking”, zo zoomde de hoogleraar in op de praktijk van de aanwezige interimmers.

Persoonlijk mission statement

Naast gebrek aan echt contact kan ook het gebrek aan prikkeling en uitdaging negatief uitpakken. Crisis en stress door onderstimulans zijn zowel in het persoonlijke leven als in het professionele leven aan de orde van de dag. Aan de hand van een persoonlijke anekdote over de zwemkraag illustreerde Anthonio dat zeer beeldend. Treffend deed hij een appèl op de aanwezigen om in hun organisatie te kijken naar wat voor mensen en afdelingen de behapbare volgende stap zou kunnen zijn. Zorg dat er uitdaging in het werk en in de ontwikkeling van mensen zit. En vraag mensen van tijd tot tijd: wat zou voor jou een goede volgende stap zijn?” En voilà, zo bracht Anthonio de zaal bij het principe van de Russische psycholoog Lev Vygotski, van stimuleren ‘in de zone van de naastgelegen ontwikkeling’. “Ik zeg het opnieuw: leiderschap is contact maken.”

Maar hoe zat het dan met die actielijsten? Het was bepaald geen eenrichtingsverkeer in de Baarnse Wintertuin. De hoogleraar zette de interim-managers aan het denken met werkvormen waarin deelnemers onder meer een serie persoonlijke kernwaarden achterhaalden, zoals verbondenheid, rechtvaardigheid, openheid, geduld, betrokkenheid en creativiteit. De keuzes leidden tot een soort persoonlijk mission statement, waarover deelnemers tijdens de sessie enthousiast met elkaar in gesprek gingen.

Daarmee lag meteen ook Anthonio’s vraag op tafel: “Hoe wil jij in het leven het verschil maken?”. De hoogleraar sprak zijn deelnemers nadrukkelijk aan op hun vermogen om in de dagelijkse hectiek ook jezelf te sturen. “Ik doel op de noodzaak van het hebben van een werkplan voor je eigen leven, zodat je niet onderdeel wordt van het werkplan van iemand anders.”

Aan het werk

Ook hiermee togen de deelnemers aan het werk met de sleutelvraag: definieer de elementen en activiteiten in je leven en werken waar je iets aan hebt, die je iets opleveren. En de aspecten die niet werken of die relatief veel energie kosten. En ook: de zaken waarvan je weet en aanvoelt dat ze je op een volgend niveau iets kunnen opleveren. Drie categorieën: behouden, verwerpen en verwerven. “Anders gezegd: maak een lijst met zaken die je wilt koesteren, waarmee je wilt stoppen en die je wilt ontwikkelen.”

De werkvorm leidde tot een stortvloed aan goede voornemens van zaken die niet werken, waar je mee moet stoppen om ruimte te maken voor activiteiten die wél werken. Stoppen met overwerken, met telkens de vinger opsteken als er een klus te vergeven is, met het overslaan van pauzes. Stoppen met cynisme en gemopper, stoppen met oordelen, met vergaderingen die langer duren dan anderhalf uur, met coachen van mensen die niet gecoacht willen worden …

De onderlinge discussie die deelnemers over deze exercitie voerden (“En, waar ga jij mee stoppen?”), duurde voort tot de laatste deelnemer aan deze Galan Groep Masterclass huiswaarts was gegaan.

Tegen die tijd klonk de eindconclusie van de Masterclass ‘persoonlijk en waardegedreven leiderschap’ voor de deelnemers al lang niet ‘hoog over’ en abstract meer. “Maak die connectie met de mensen die je leidt. Maak ‘m zo diep mogelijk, op hart niveau. Dan gaat er iets stromen. Het begint bij je oriëntatie op je waarden. Maak contact met de ander en op die wijze ook met jezelf”, waren de woorden waarmee menig deelnemer onderweg naar huis nog wel even bezig zou zijn.

 

Ronald Bruin (Galan Groep):“Contact is onderschatte succesfactor”

De filosofie van Prof. Dr. Anthonio dat de kwaliteit van de relatie bepalend is voor succes, is Ronald Bruin, Partner Interim-Management bij Galan Groep, uit het hart gegrepen.

“Het succes van een interim-opdracht wordt voor het grootste deel bepaald voor de start van de opdracht, bij de kwaliteit van de ‘match’. De uitvraag is vaak competentiegericht geformuleerd of doelt op specifieke ervaring. Om de juiste match te kunnen maken nemen wij andere aspecten mee in de weging van kandidaten. Zoals Gabriël Anthonio naar voren bracht bij het voorbeeld van de reddingsactie van de paarden op het wad bij Marrum: die lukte niet door lokken met hooi, met de dreiging van stokken of door de genietroepen een brug te laten bouwen. Het was het contact dat iemand te paard met de groep maakte, die zorgde dat de groep veilig de wal bereikte. Dat is waar wij ons, waarschijnlijk meer dan veel opdrachtgevers vermoeden, in onderscheiden: wij introduceren interimmers die in de klantomgeving met mensen contact kunnen leggen.”

“Bij Galan Groep verdiepen wij graag de match. Ook al vermeldt de opdrachtomschrijving vrij generieke vereisten als ‘bestuurlijke ervaring’, ‘analytisch scherp’ en ‘goed kunnen samenwerken’. Wij nemen daarnaast de context van de organisatie en van de vraag mee en kijken dan wie daarin zou passen, wie de wending zou kunnen maken. Iemand die contact kan maken – die dus echt kan slagen. Dat is een onderschatte succesfactor. Ook wordt deze factor weggepoetst door de huidige, competentiegerichte manier van uitvragen, die eigenlijk gelijk staat aan rechtstreeks vragen naar het sturen van genietroepen.”

 

Prof. Dr. Gabriël Anthonio was onder meer directeur in een jeugdgevangenis, in een tbs-kliniek en bestuurder in de Jeugdzorg. Hij is sinds 2015 voorzitter raad van bestuur Verslavingszorg Noord-Nederland. Daarnaast is hij bijzonder hoogleraar Sociologie van Leiderschap, Organisaties en Duurzaamheid aan de Rijksuniversiteit Groningen en lector aan de NHL-Stenden Hogeschool te Leeuwarden. Anthonio is verder auteur van het bekende managementboek ‘Het Zwitsers zakmes van de leider - Gids voor leiderschap met blijvende impact’.

Deel via LinkedIn